Ana Palacio: Η Γαλλο-τουρκική κόντρα «ξηλώνει» σταδιακά το ΝΑΤΟ

Διαβάστε επίσης

Τον περασμένο Δεκέμβριο, το ΝΑΤΟ γιόρτασε 70 χρόνια ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Όμως οι ρωγμές στη Συμμαχία βαθαίνουν, δημιουργώντας σοβαρές αμφιβολίες για το αν θα φτάσει την 75η επέτειό της. Ήρθε η ώρα για την Ευρώπη να ενισχύσει τις άμυνες και τις ικανότητές της.

Η γαλλο-τουρκική μάχη ξεκίνησε στα μέσα Ιουνίου, όταν μια γαλλική φρεγάτα ναυτικού υπό τη διοίκηση του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο προσπάθησε να επιθεωρήσει ένα φορτηγό πλοίο που είναι ύποπτο ότι παραβίασε το εμπάργκο όπλων των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη. Η Γαλλία ισχυρίζεται ότι τρία τουρκικά πλοία που συνοδεύουν το φορτηγό πλοίο ήταν «εξαιρετικά επιθετικά» προς τη φρεγάτα της, αναβοσβήνοντας τρεις φορές τα φώτα ραντάρ τους – ένα σήμα που υποδεικνύει επικείμενη εμπλοκή. Η Τουρκία αρνήθηκε τον λογαριασμό της Γαλλίας, υποστηρίζοντας ότι η γαλλική φρεγάτα παρενόχλησε τα πλοία της.

Όποιες και αν είναι οι λεπτομέρειες, το γεγονός είναι ότι δύο σύμμαχοι του ΝΑΤΟ πλησίασαν πολύ κοντά στην ανταλλαγή πυρ στο πλαίσιο μιας αποστολής του ΝΑΤΟ. Αυτό είναι ένα νέο χαμηλό για τη Συμμαχία – ένα που μπορεί να προαναγγείλει το θάνατό του. Η δυναμική προφανώς άλλαξε τις επόμενες δεκαετίες, ειδικά η σχέση με τη Γερμανία. Αλλά η ευρεία βάση της συνεργασίας – μια κοινή αντιληπτή απειλή, μια ισχυρή αμερικανική ηγεσία και μια κοινή αίσθηση σκοπού – παρέμεινε η ίδια.

Χωρίς ηγεσία των ΗΠΑ, ολόκληρη η δομή κινδυνεύει να καταρρεύσει. Δεν είναι τυχαίο ότι την τελευταία φορά που δύο σύμμαχοι του ΝΑΤΟ πλησίασαν κοντά – κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974 – οι ΗΠΑ ασχολήθηκαν με τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ενώ η απομάκρυνση της Αμερικής από την Ευρώπη έχει επιταχυνθεί υπό τον Τραμπ, ξεκίνησε μια δεκαετία νωρίτερα. Το 2011, όταν ο προκάτοχος του Τραμπ, ο Μπαράκ Ομπάμα, έπαιζε τον «άξονα του στην Ασία», τότε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Ρόμπερτ Γκέιτς προειδοποίησε ότι, εκτός αν το ΝΑΤΟ αποδειχθεί σχετικό, οι ΗΠΑ ενδέχεται να χάσουν το ενδιαφέρον τους. Το ΝΑΤΟ δεν έκανε κάτι τέτοιο: μέχρι τον περασμένο Δεκέμβριο, οι δηλώσεις της συνόδου κορυφής απέτυχαν ακόμη και να αναγνωρίσουν τις προκλήσεις που θέτει η άνοδος της Κίνας. Μέχρι τότε, οι ΗΠΑ είχαν χάσει το ενδιαφέρον τους. Και τώρα, υπό τον Τραμπ, αυτό το ενδιαφέρον δεν έχει γίνει ανοιχτή εχθρότητα.

Χωρίς τις ΗΠΑ ως πηδάλιο, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν αρχίσει να κατευθύνονται προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Η Τουρκία είναι το πιο σαφές παράδειγμα. Πριν από την πρόσφατη διαμάχη με τη Γαλλία, η Τουρκία αγόρασε ένα ρωσικό σύστημα άμυνας S-400, παρά τις αντιρρήσεις των ΗΠΑ. Επιπλέον, παρενέβη με ένθερμο τρόπο στη Λιβύη, παρέχοντας αεροπορική υποστήριξη, όπλα και μαχητές στην κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας που εδρεύει στην Τρίπολη.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται πεπεισμένος ότι η άμεση σχέση του με τον Τραμπ θα τον προστατεύσει από οποιεσδήποτε συνέπειες για τη συμπεριφορά του. Η απόφαση του Τραμπ να μην επιβάλει κυρώσεις για την αγορά πυραύλων, πέρα από τη μείωση της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα μαχητικών F-35, φαίνεται να δικαιώνει τη συλλογιστική του Ερντογάν.

Όμως η Τουρκία δεν είναι μόνη της που επιτίθεται μόνη της. Η Γαλλία έκανε το ίδιο, συμπεριλαμβανομένης της Λιβύης. Καθώς αυξάνονται οι εντάσεις με την Τουρκία, η Γαλλία επιμένει περισσότερο από ποτέ ότι μια ευρωπαϊκή προσέγγιση στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας – που θα ήταν de facto υπό την ηγεσία της Γαλλίας – είναι ζωτικής σημασίας. Το γεγονός ότι η δημοφιλής υποστήριξη για τον Macron στη Γαλλία εξασθενεί μόνο αυξάνει την αίσθηση του επείγοντος.

Πέρα από τα πολιτικά κίνητρα, ο Macron είπε δυνατά αυτό που λίγοι άλλοι έχουν αναγνωρίσει: το ΝΑΤΟ βιώνει «εγκεφαλικό θάνατο», λόγω της αμφίβολης δέσμευσης του Trump να υπερασπιστεί τους συμμάχους της Αμερικής. Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ απομακρύνθηκαν από το ΝΑΤΟ ξεκίνησαν πολύ πριν από τον Τραμπ, υπάρχει ελάχιστος λόγος να πιστεύουμε ότι αυτή η τάση θα αντιστραφεί, αν και μπορεί να επιβραδυνθεί εάν χάσει τις εκλογές του Νοεμβρίου. Εκτός εάν η Ευρώπη αρχίσει να σκέφτεται τον εαυτό της ως γεωπολιτική δύναμη και να αναλάβει την ευθύνη για τη δική της ασφάλεια, υποστηρίζει ο Macron, «δεν θα έχει πλέον τον έλεγχο του πεπρωμένου της».

Project Syndicate: NATO Is Dying
Απόδοση: Γιάννης Κουτρουμπής

Παλαιότερα άρθρα: