Η αγκαλιά της αρκούδας

agalia_tis_arkoudas
Διαβάστε επίσης

Γράφει ο Μηνάς Περάματζης*

Μια γυναίκα ξυπνάει μέσα στη νύχτα λουσμένη στον ιδρώτα από έναν εφιάλτη. Δίπλα ο άντρας της, που στο μεταξύ έχει ακούσει τις φωνές της, την ρωτάει αν είναι καλά και τι είναι αυτό που είδε και την αναστάτωσε τόσο πολύ. Εκείνη, κάτασπρη ακόμα από τον φόβο, γυρνάει και του λέει πως είχε ονειρευτεί ότι μπορούσε πλέον να αγοράσει φάρμακα, το ψυγείο της ήταν γεμάτο ενώ οι δρόμοι της πόλης ήταν καθαροί και ασφαλείς. Ο άντρας της, σκεπτικός από αυτά που ακούει, γυρνάει και την ρωτάει γιατί κάτι τέτοιο είναι εφιάλτης. «Γιατί ονειρεύτηκα πως οι κομμουνιστές είχαν έλθει πάλι στην εξουσία», του απαντά εκείνη.

Το παραπάνω βουλγάρικο αστείο αποτυπώνει γλαφυρά το οξύμωρο της κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει οι πολίτες αρκετών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης των οποίων η επιθυμία να επιστρέψουν στην ασφάλεια του παρελθόντος αντισταθμίζεται από τον φόβο για μια ενδεχόμενη επάνοδο στα σκοτεινά χρόνια του κομμουνισμού. Από την άλλη βέβαια οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως βιώνουμε την εποχή των αντιφάσεων, όπου για παράδειγμα όσο διευρύνονται οι επιστημονικές μας γνώσεις και προοδεύει η τεχνολογία τόσο πιο έντονα είναι τα φαινόμενα λειτουργικού αναλφαβητισμού, της αδυναμίας δηλαδή ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού να κατανοήσει απλά γεγονότα που αναφέρονται στην καθημερινή ζωή (κοινωνική, οικονομική, πολιτική).

Με εξαίρεση τις πρόσφατες αυστριακές προεδρικές εκλογές, όπου και εκεί μερίδα των αναλυτών αποδίδει την νίκη του υποστηριζόμενου από τους Πράσινους καθηγητή Βαν ντερ Μπέλεν περισσότερο στον “πρωτοποριακό” τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε τα social media παρά στις ανησυχίες των ψηφοφόρων μπροστά στην ενδεχόμενη νίκη του Ακροδεξιού Χόφερ, οι τελευταίες πολιτικές εξελίξεις σε Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ και Ιταλία (χωρίς φυσικά να ξεχνούμε και την δική μας περίπτωση εδώ στην Ελλάδα) αποδεικνύουν πως πέρα από το άνοιγμα της ψαλίδας που χωρίζει τους πλούσιους από την υπόλοιπη κοινωνία, ομοίως διευρύνεται το χάσμα μεταξύ αυτού που νομίζουν οι άνθρωποι πως συμβαίνει και αυτού που πραγματικά συμβαίνει. Για παράδειγμα, σύμφωνα με μια έρευνα του 2014 από την Ipsos, οι Ιταλοί πιστεύουν πως οι μετανάστες στην χώρα τους αποτελούν το 30% του πληθυσμού ενώ η αλήθεια είναι πως το ποσοστό αυτό φτάνει περίπου το 7%.

Αν και κάθε χώρα λοιπόν αποτελεί διαφορετική περίπτωση, ωστόσο, σε κάθε μία από τις εκλογικές αναμετρήσεις που αναφέραμε, νικήτρια αναδείχθηκε η πλευρά που – ως επί το πλείστον – στηρίχτηκε στην διασπορά ψευδών ειδήσεων, τον διχαστικό λόγο και σε μια ρητορική που ισχυρίζεται πως απορρίπτει την πολιτική (τουλάχιστον όπως την ξέραμε ως τώρα) εν γένει. Μπροστά στις αβεβαιότητες αλλά και την ανισότητα που δημιουργεί η πορεία προς την παγκοσμιοποίηση, το μεγαλύτερο τμήμα των ψηφοφόρων επέλεξε, επηρεασμένο από μια στρατηγική που στηρίχτηκε στον φόβο και στόχευσε στην ανασφάλειά του, να αμυνθεί απέναντι στην απειλή του διαφορετικού, του “άλλου” από όπου και αν προέρχεται αυτό, και να εκφράσει τον θυμό του ψηφίζοντας όποιον του συστήθηκε ως “αντισυστημικός”, υποσχόμενος όχι εξέλιξη και μελλοντική ανάπτυξη αλλά την επιστροφή πίσω σε “παλιές καλές μέρες”.

Παρόλο που είναι πρόωρα τα όποια συμπεράσματα αυτή την στιγμή σε ένα κόσμο που αλλάζει με τρομαχτική ταχύτητα, εκ πρώτης όψεως υπάρχει ένα πρόσωπο που φαίνεται να επωφελείται ιδιαίτερα από τις τεκτονικές αλλαγές που συντελούνται στην Ευρωπαϊκή ήπειρο τον τελευταίο καιρό, αυτό του Βλάντιμιρ Πούτιν. Ο μέχρι προσφάτως παρίας της διεθνούς διπλωματικής σκηνής, βλέπει τώρα ένα κύμα υποστηρικτών του να σαρώνει την Ευρώπη, ξεκινώντας από τα Ανατολικά, έχοντας παράλληλα καταφέρει να βρει συμμάχους ακόμη και στα πιο απίθανα μέρη όπως για παράδειγμα τις ΗΠΑ όπου ο νεοεκλεγείς πρόεδρος έχει επανειλημμένα εκφράσει θαυμασμό για τον Ρώσο ομόλογό του.

Πέρα όμως από τις δηλώσεις και τα όποια φιλικά αισθήματα που ενδεχομένως να τρέφει ο Ντόναλντ Τραμπ, οι απειλές του προεκλογικά για το ΝΑΤΟ και αντίστοιχα οι φόβοι για το μέλλον της συμμαχίας έχουν σπρώξει στην αγκαλιά της “Μητέρας Πατρίδας” πλήθος χωρών που άλλοτε ανήκαν στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Από τις πρόσφατες εκλογικές νίκες φιλορώσων υποψηφίων σε πρώην κομμουνιστικές χώρες όπως η Μολδαβία και η Βουλγαρία, μέχρι την δημόσια στήριξη που παρείχαν ο Τσέχος πρόεδρος Ζέμαν και ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Όρμπαν αναφορικά με τις επιβαλλόμενες από την Ε.Ε. κυρώσεις, με τον τελευταίο μάλιστα να προωθεί σχέδια για την κατασκευή πυρηνικού σταθμού από Ρώσους παρά τις αντιδράσεις των Βρυξελλών, είναι πρόδηλο ότι το κλίμα έχει αρχίσει να γυρνάει υπέρ του Πούτιν.

Ακόμα και η Εσθονία, που ιστορικά δεν είχε και τις καλύτερες των προθέσεων απέναντι στους γείτονες εξ ανατολών, βλέπουμε να προστίθεται στην σφαίρα της ρωσικής επιρροής μετά τον σχηματισμό κυβέρνησης από το παραδοσιακά φιλορωσικό Κεντρώο Κόμμα. Τελευταίο παράδειγμα αποτελεί ο υποψήφιος πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Φιγιόν που θεωρεί την Ρωσία «σημαντικό εταίρο της Ευρώπης» και επιθυμεί την άρση των κυρώσεων, κατηγορώντας παράλληλα ανοιχτά το ΝΑΤΟ για προκλητική συμπεριφορά απέναντι στην Ρωσία. Βέβαια, στην Γαλλία ο Πούτιν θεωρείται πως ούτως ή άλλως θα βρει σύμμαχο είτε στο πρόσωπο του Φιγιόν είτε σε αυτό της Λεπέν.

Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα και χωρίς ο Ρώσος Πρόεδρος να έχει υπαναχωρήσει ουσιαστικά σε καμία από τις επιδιώξεις του, γινόμαστε μάρτυρες μιας εντυπωσιακής μεταστροφής του κλίματος σε διεθνές επίπεδο. Είτε λόγω της απόσυρσης του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ από την ευρύτερη περιοχή, με συνέπεια οι χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας 25 χρόνια μετά την διάλυσή του να σπεύδουν να τα βρουν με τον “Τσάρο”, είτε λόγω της εθνικιστικής και ευρωσκεπτικιστικής ρητορικής του Πούτιν κατά της παγκοσμιοποίησης, η οποία απευθύνεται στα ταπεινότερα ανθρώπινα ένστικτα και χαίρει ευρείας απήχησης από την κοινή γνώμη διαφόρων χωρών (ακόμα και αυτών που δεν έχουν κάποια σχέση με την Ρωσία όπως για παράδειγμα η Ολλανδία), το εγωιστικότερο όλων ένστικτο της αυτοσυντήρησης φαίνεται για την ώρα να θριαμβεύει επί των παραδοσιακών ευρωπαϊκών αξιών της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της ισότητας, της αλληλεγγύης, του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες.

Τώρα που «ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος πασχίζει να γεννηθεί» στην κατά τον Γκράμσι «εποχή των τεράτων», οι νέες διαχωριστικές γραμμές έχουν τραβηχτεί και το ρήγμα φαίνεται να μεγαλώνει.

Θα μπορέσει η Ε.Ε, στην επέτειο των εξηκοστών γενεθλίων της να εμπνεύσει ξανά τους λαούς της και να συνεχίσει να αποτελεί μία νησίδα ασφάλειας, ελευθερίας, ισότητας, ειρήνης και δημοκρατίας;

Θα βρει τα εργαλεία προκειμένου να συνδυάσει τις απαραίτητες πολιτικές για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση με έναν προοδευτικό πατριωτισμό, που τόσο έχουν ανάγκη οι λαοί της;

Στα δύσκολα, υπαρξιακά θα έλεγε κανείς, ερωτήματα δεν υπάρχουν εύκολες και κατηγορηματικές απαντήσεις ούτε και μαγικές λύσεις στα προβλήματα.

Υπάρχει όμως η στέρεη πεποίθηση ότι οι ευρωπαϊκές, θεσμικές και δημοκρατικές, κατακτήσεις των τελευταίων 60 ετών θα δώσουν τη μάχη απέναντι στο λαϊκισμό, στον εθνικισμό, στον απομονωτισμό και στον εξτρεμισμό και αυτή τη μάχη πρέπει και θα την κερδίσουν… Και αυτή η οπτική μας επιτρέπει να αισιοδοξούμε για το μέλλον…

Μηνάς Περάματζης είναι Οικονομολόγος.

Παλαιότερα άρθρα:

40 απαντήσεις στο “Η αγκαλιά της αρκούδας”

  1. I just want to mention I am very new to weblog and actually liked this website. More than likely I’m planning to bookmark your website . You certainly come with superb posts. Kudos for revealing your website page.

  2. I wanted to compose you the little observation just to thank you once again regarding the exceptional basics you have shared on this site. It has been simply wonderfully open-handed of people like you to supply publicly just what a few people would have sold for an electronic book to help with making some bucks for their own end, mostly now that you could possibly have tried it if you decided. These thoughts likewise acted as the fantastic way to be aware that the rest have the identical desire really like mine to figure out somewhat more with regards to this issue. Certainly there are numerous more enjoyable sessions up front for individuals that start reading your blog

  3. An outstanding share! I’ve just forwarded this onto a co-worker who was doing a little homework on this. And he actually ordered me dinner simply because I stumbled upon it for him… lol. So allow me to reword this…. Thank YOU for the meal!! But yeah, thanks for spending some time to talk about this issue here on your internet site.

  4. Thanks for your posting. I also feel that laptop computers have gotten more and more popular nowadays, and now are sometimes the only kind of computer used in a household. Simply because at the same time that they are becoming more and more inexpensive, their computing power keeps growing to the point where these are as highly effective as pc’s out of just a few years back.

  5. I figured out more interesting things on this weight loss issue. A single issue is a good nutrition is especially vital any time dieting. A big reduction in junk food, sugary foods, fried foods, sweet foods, beef, and white colored flour products could be necessary. Holding wastes unwanted organisms, and harmful toxins may prevent goals for fat loss. While specific drugs quickly solve the situation, the horrible side effects are certainly not worth it, and so they never give more than a non permanent solution. It is just a known idea that 95 of celebrity diets fail. Thank you for sharing your notions on this site.

  6. Thanks for your article. It is very unfortunate that over the last ten years, the travel industry has had to handle terrorism, SARS, tsunamis, bird flu virus, swine flu, as well as first ever real global tough economy. Through all this the industry has really proven to be robust, resilient along with dynamic, locating new approaches to deal with trouble. There are often fresh challenges and opportunity to which the sector must all over again adapt and behave.

  7. I merely need to notify you that I am new to putting up a blog and genuinely loved your site. Most likely I am probably to save your blog post . You definitely have fabulous article material. Appreciate it for discussing with us your favorite internet report

  8. What i don’t understood is if truth be told how you are no longer really a lot more neatly-liked than you may be right now. You are very intelligent. You recognize thus considerably in relation to this matter, produced me in my view consider it from numerous varied angles. Its like men and women don’t seem to be fascinated unless it’s one thing to do with Lady gaga! Your personal stuffs nice. All the time deal with it up!

  9. It is my belief that mesothelioma can be the most deadly cancer. It’s got unusual qualities. The more I really look at it the greater I am convinced it does not behave like a real solid tissues cancer. In case mesothelioma is often a rogue virus-like infection, hence there is the probability of developing a vaccine as well as offering vaccination to asbestos subjected people who are really at high risk involving developing upcoming asbestos associated malignancies. Thanks for sharing your ideas on this important health issue.

  10. What i do not understood is if truth be told how you are not really a lot more neatly-favored than you might be right now. You are so intelligent. You understand therefore considerably in relation to this subject, made me individually imagine it from so many various angles. Its like men and women don’t seem to be interested except it’s one thing to do with Girl gaga! Your personal stuffs outstanding. Always care for it up!

  11. Hello, i read your blog from time to time and i own a similar one and i was just curious if you get a lot of spam remarks? If so how do you prevent it, any plugin or anything you can suggest? I get so much lately it’s driving me mad so any support is very much appreciated.

  12. I together with my guys have been going through the great guides located on the blog while before long I got an awful suspicion I never expressed respect to the blog owner for those secrets. All the men ended up absolutely passionate to study all of them and have now absolutely been loving those things. I appreciate you for actually being very helpful and then for deciding on variety of exceptional information millions of individuals are really desirous to understand about. My honest regret for not expressing gratitude to sooner.

  13. Howdy would you mind letting me know which webhost you’re using? I’ve loaded your blog in 3 different browsers and I must say this blog loads a lot quicker then most. Can you suggest a good web hosting provider at a honest price? Thanks a lot, I appreciate it!

  14. I have noticed that online education is getting common because attaining your degree online has developed into popular selection for many people. A large number of people have not necessarily had an opportunity to attend a conventional college or university nonetheless seek the elevated earning potential and a better job that a Bachelors Degree offers. Still other folks might have a degree in one training but would like to pursue a thing they now possess an interest in.

Σχολιάστε